Wat heb je nodig?
3 identieke hoge doorzichtige plastic bekers van minstens 300 ml
200 ml kraanwater
200 ml plantaardige olie
200 ml vloeibare stroop
3 identieke glazen knikkers van 3 cm doorsnee, uitsluitend onder volwassen toezicht
1 liniaal van 30 cm
1 stopwatch
1 kunststof afwasbak
1 maatbeker van 250 ml
1 afwasbare stift
1 eetlepel
1 doekje
2 vellen A4-papier voor notities
- Veiligheid
Een volwassene bewaakt de knikkers wegens verstikkingsgevaar voor jonge broers of zussen. Gebruik plastic bekers, laat niemand vloeistoffen of knikkers proeven, ruim olie en stroop direct op en giet olie niet door de gootsteen. Houd alle kleine onderdelen weg van mond, neus en oren en buiten bereik van peuters en huisdieren; een volwassene ruimt ze na afloop op.
- Stappenplan
1
Meet van elke vloeistof precies 200 ml af en giet die in een eigen identieke beker. Meet de vloeistofhoogte: gebruik bekers met een binnendiameter van ongeveer 5,5 cm zodat de laag minstens 8 cm diep is.
2
Zet op elke beker een markering bij 2 cm en 6 cm onder het vloeistofoppervlak; controleer dat alle vloeistoffen ongeveer dezelfde kamertemperatuur hebben.
3
Laat een knikker rustig in het midden van de waterbeker los, zonder duw. Meet de tijd tussen de twee markeringen.
4
Herhaal met een schone knikker in olie en daarna in stroop; neem steeds dezelfde afstand tussen de markeringen.
5
Herhaal de metingen nog tweemaal. Een volwassene haalt de knikkers met een lepel uit hun beker, spoelt ze schoon en droogt ze. Laat alle vloeistoffen eerst opnieuw tot rust komen; noteer tijden die te kort zijn om met de hand betrouwbaar te meten als zodanig.
6
Vergelijk de tijden. Bespreek dat de verschillen behalve door stroperigheid ook door dichtheid en de snelheid waarmee een knikker begint kunnen komen.
- Waarom werkt dit?
Een vallende knikker ondervindt zwaartekracht, opwaartse kracht en weerstand van de vloeistof. Stroperige vloeistof remt meestal sterker. De tijden meten niet uitsluitend viscositeit: ook dichtheid en de vorm van de stroming tellen mee.
Wat heb je nodig?
3 identieke hoge doorzichtige plastic bekers van minstens 300 ml
200 ml kraanwater
200 ml plantaardige olie
200 ml vloeibare stroop
3 identieke glazen knikkers van 3 cm doorsnee, uitsluitend onder volwassen toezicht
1 liniaal van 30 cm
1 stopwatch
1 kunststof afwasbak
1 maatbeker van 250 ml
1 afwasbare stift
1 eetlepel
1 doekje
2 vellen A4-papier voor notities
- Veiligheid
Een volwassene bewaakt de knikkers wegens verstikkingsgevaar voor jonge broers of zussen. Gebruik plastic bekers, laat niemand vloeistoffen of knikkers proeven, ruim olie en stroop direct op en giet olie niet door de gootsteen. Houd alle kleine onderdelen weg van mond, neus en oren en buiten bereik van peuters en huisdieren; een volwassene ruimt ze na afloop op.
