Wat heb je nodig?
20 identieke gedroogde grote witte bonen
2 identieke doorzichtige plastic bekers
200 ml koud kraanwater
200 ml lauw kraanwater van maximaal 35 °C
1 liniaal van 30 cm
1 pen
1 timer
2 vellen A4-papier voor notities
- Veiligheid
Een volwassene controleert dat het water niet heet is en houdt droge bonen uit bereik van jonge kinderen wegens verslikgevaar. Eet de ongekookte of geweekte bonen niet; giet na de proef het water weg en was de handen.
- Stappenplan
1
Verdeel de bonen willekeurig in twee groepen van tien. Meet van elke droge boon de lengte, noteer het gemiddelde per groep en leg elke groep in haar beker.
2
Meet de hoogte van één droge boon uit elke groep en noteer de beginmaat.
3
Schenk tegelijk 200 ml koud water in beker A en 200 ml lauw water in beker B; zet de bekers naast elkaar.
4
Meet na twee uur de lengte van alle bonen, steeds op dezelfde manier, en bereken het gemiddelde per groep opnieuw. Vergelijk de toename met de eigen beginmaat; de baden zijn intussen afgekoeld, dus het temperatuurverschil was niet constant.
5
Haal op elk meetmoment voorzichtig één boon uit elke beker, meet hun lengte en leg ze terug. Meet beide op dezelfde manier.
6
Vergelijk de maten en houd rekening met verschillen tussen afzonderlijke bonen. Was een beker niet duidelijk sneller, dan was het temperatuurverschil mogelijk te klein.
- Waarom werkt dit?
Droge bonen nemen water op in hun zaadhuid en binnenste en worden daardoor groter. Temperatuur kan de snelheid van binnendringen beïnvloeden, maar ook verschillen tussen de bonen tellen mee. Dit is wateropname, niet simpelweg osmotische druk alleen.
Wat heb je nodig?
20 identieke gedroogde grote witte bonen
2 identieke doorzichtige plastic bekers
200 ml koud kraanwater
200 ml lauw kraanwater van maximaal 35 °C
1 liniaal van 30 cm
1 pen
1 timer
2 vellen A4-papier voor notities
- Veiligheid
Een volwassene controleert dat het water niet heet is en houdt droge bonen uit bereik van jonge kinderen wegens verslikgevaar. Eet de ongekookte of geweekte bonen niet; giet na de proef het water weg en was de handen.
